Една задоцнета рата може да изгледа како мал проблем. „Ќе платам за неколку дена, не е страшно.”
Понекогаш навистина поминува без голема штета. Но кај кредитите доцнењето може да има две последици: дополнителен трошок денес и послаб кредитен профил утре — и кај брзите кредити.
Трошокот што најчесто се појавува се вика затезна камата.
Ова не е нешто што треба да го учиш откако ќе задоцниш. Треба да го провериш пред да потпишеш.
Што е затезна камата?
Затезна камата е дополнителна камата што може да се пресмета кога не плаќаш рата на време. Таа е само првата фаза — целиот редослед е опишан во што се случува ако не платиш кредит.
Редовната камата е цената за користење на позајмените пари. Затезната камата е трошок поради доцнење.
Едноставно:
| Вид камата | Кога се појавува | Што значи |
|---|---|---|
| Редовна камата | Кога го користиш кредитот според договорот | Дел од нормалната цена |
| Затезна камата | Кога доцниш со плаќање | Дополнителен трошок |
Точните услови зависат од договорот и од давачот на кредит. Затоа не треба да претпоставуваш. Треба да прашаш.
Дали затезната камата влегува во СВК?
Не како редовен трошок.
СВК ја покажува цената на кредитот ако го плаќаш според договорот. Во неа влегуваат редовните задолжителни трошоци, како камата, провизија за одобрување, административни такси и задолжително осигурување.
Затезната камата се појавува кога не го почитуваш договорот, односно кога ратата доцни.
Затоа СВК е важна за споредба, но не е целата приказна. Пред потпис треба да прашаш и:
- Што ако задоцнам еден ден?
- Дали има грејс период?
- Колку се наплатува за опомена?
- Дали има трошоци за наплата?
- Кога доцнењето се евидентира во Кредитното Биро?
Колку може да те чини доцнењето?
Точниот износ зависи од договорот. Не постои една бројка што важи за секој кредит.
Но ова е логиката:
| Трошок | Кога може да се појави |
|---|---|
| Затезна камата | Кога ратата е доспеана, а не е платена |
| Опомена | Кога давачот те известува дека доцниш |
| Трошоци за наплата | Ако доцнењето продолжи и се активира процес за наплата |
| Полош кредитен запис | Ако доцнењето се евидентира во Кредитното Биро |
Пример: имаш рата од 6.000 МКД и ја плаќаш 12 дена подоцна.
Самата рата не исчезнува. Може да се додаде затезна камата за доцнењето, трошок за опомена и потенцијален запис во кредитната историја. Колку точно ќе биде трошокот, мора да стои во документите што ги добиваш пред потпис.
Затоа најважното прашање не е само „колкава е ратата?”. Прашај и „што се случува ако не можам да ја платам на време?”
Што се случува со Кредитното Биро?
Доцнењето не е само паричен трошок.
Кај лиценцирани кредити, плаќањето и доцнењето може да се евидентираат во Кредитното Биро. Тоа значи дека следниот давач на кредит може да види дека си имал проблем со отплата.
Во нашиот водич за Кредитно Биро објаснуваме важен факт: негативните записи, како доцнења и неплатени обврски, остануваат видливи 5 години по целосната отплата.
Тоа не значи дека една грешка те блокира засекогаш. Но значи дека доцнењето може да ти го отежни следното одобрување или да доведе до построги услови.
Затоа доцнењето има две цени:
- цена во денари
- цена во доверба
Каде да ја провериш пред потпис
Не чекај да доцниш за да дознаеш како се пресметува.
Пред да прифатиш понуда, провери ја затезната камата во:
- Стандардниот информациски лист
- Договорот
- Тарифникот или списокот на трошоци
- Делот за доцнење, опомени и наплата
Побарај јасни одговори:
- Кога почнува доцнењето?
- Дали има толеранција од неколку дена?
- На кој износ се пресметува затезната камата?
- Дали има фиксни трошоци за опомена?
- Кога се пријавува доцнењето?
Ако условите не се јасни, не потпишувај уште.
Што да направиш ако знаеш дека ќе доцниш
Најлошата опција е да молчиш.
Ако знаеш дека нема да можеш да ја платиш ратата на време, направи го ова:
1. Контактирај ја институцијата пред датумот на плаќање. Објасни ја ситуацијата и прашај кои опции постојат.
2. Прашај дали има можност за одложување или договор. Не секогаш има, но подобро е да прашаш навреме.
3. Не игнорирај опомени. Игнорирањето обично ја влошува ситуацијата.
4. Не земај нов кредит без план. Нов кредит за стара рата може да помогне само ако навистина ја намалува цената или ти дава реален план. Во спротивно, може да те внесе во спирала на долг.
5. Провери дали ратата е реална за твојот буџет. Ако ратата те притиска секој месец, проблемот не е само еден датум. Проблемот е големината на обврската.
Пред да земеш нов кредит, провери колку можеш да издржиш со калкулаторот за кредитна способност или пресметај ја ратата со калкулаторот за месечна рата.
Прашања што треба да ги поставиш
Пред потпис, прашај:
- Колкава е затезната камата?
- Кога почнува да се пресметува?
- Дали има грејс период?
- Дали има трошок за опомена?
- Дали има трошоци за наплата?
- Дали доцнењето се пријавува во Кредитно Биро?
- Колку брзо се евидентира доцнењето?
- Што ако платам дел од ратата?
- Дали можам да го сменам датумот на плаќање?
Овие прашања не звучат пријатно, но се многу практични. Кредит се зема кога планот е добар и кога знаеш што се случува ако планот се наруши.
Прашања и одговори
Дали затезната камата е исто што и редовна камата?
Не. Редовната камата е дел од нормалната цена на кредитот. Затезната камата е дополнителен трошок ако доцниш со плаќање.
Дали затезната камата е вклучена во СВК?
Не како редовен трошок. СВК ја покажува цената ако плаќаш според договорот. Затезната камата се појавува ако не плаќаш на време.
Дали едно доцнење се запишува во Кредитно Биро?
Може да се евидентира зависно од правилата и од тоа колку доцниш. Најдобро е да не претпоставуваш. Прашај го давачот кога доцнењето се пријавува и провери го твојот извештај ако имаш сомнеж.
Што ако задоцнам само еден ден?
Зависи од договорот. Некои давачи може да имаат толеранција, други не. Затоа прашај дали има грејс период.
Дали е добро да земам нов кредит за да платам задоцнета рата?
Само ако имаш јасен план и новиот кредит реално ја подобрува ситуацијата. Ако само го одложува проблемот, може да стане поскапо.
Кој е наједноставниот начин да избегнам затезна камата?
Земи рата што можеш да ја платиш и во потежок месец. Постави потсетник или траен налог, и јави се кај давачот пред да доцниш.
Не си сигурен дали ратата ти е реална?
Провери колку можеш да позајмиш →
Ако условите ти се јасни, можеш да аплицираш за кредит за 2 минути.