Понудата вели „три месеци без рата“. Тоа може да ти го олесни почетокот на отплатата, но не значи автоматски дека тие месеци се бесплатни. Дали за тоа време плаќаш само камата, дали каматата се пресметува и се додава на долгот, или воопшто не се пресметува, зависи од договорените услови.
Грејс-период е договорено одложување на определени плаќања. Пред да прифатиш таква понуда, провери две бројки: колкава ќе биде ратата кога ќе почне редовната отплата и колку вкупно денари ќе вратиш до крајот на кредитот.
Што се одложува: главницата, каматата или двете?
Кај кредитите со ануитети (рати за главница и камата), отплатата се води според договорен распоред и амортизационен план како преглед на месечните ануитети во рокот на отплата (Стопанска банка АД Скопје). Кога во договорот има грејс-период, тој распоред се менува во првите месеци. Главницата е позајмениот износ што треба да го вратиш, без каматата. Во условите разјасни која од следните ситуации е предвидена:
- Главницата се одложува, каматата се плаќа. Во првите месеци не ја намалуваш главницата, но секој месец ја плаќаш пресметаната камата. Кога ќе заврши грејс-периодот, почнуваш да ја отплаќаш целата почетна главница.
- Нема уплати, но каматата се додава на долгот. За време на грејс-периодот немаш месечни уплати, но каматата се пресметува. Наместо да ја платиш веднаш, таа се припишува (капитализира) на главницата. Поради тоа, редовната отплата ја почнуваш со поголем долг од износот што си го подигнал.
- За одложениот период не се пресметува редовна камата. Провери за кои плаќања важи ова и дали сепак има надоместок.
На пазарот постојат понуди што разликуваат грејс-период со редовна камата и бескаматен грејс-период, при што за производот се наведени и надоместоци (НЛБ Банка). Затоа, дури и кога грејс-периодот е означен како бескаматен, тоа само по себе не значи дека кредитот е без вкупни трошоци. Провери ги надоместоците и вкупниот износ за враќање. За годишниот показател на цената прочитај го објаснувањето за СВК.
Овде зборуваме за одложување договорено во распоредот на кредитот. Не ги пренесувај овие услови на бескаматниот период кај картичка или на рата со која веќе доцниш; за нив провери ги посебните договорни правила.
Ист износ, три различни распореди
За да видиш како третманот на каматата влијае врз ратата и вкупниот долг, разгледај го овој хипотетички пример. Пресметката не претставува понуда од конкретен кредитор.
Претпоставки за хипотетичкиот пример:
- Почетна главница: 30.000,00 денари
- Номинална годишна каматна стапка: 12% (фиксна, 1% месечно)
- Нема надоместоци или осигурување, за да се види само влијанието на каматата.
- Каматата се заокружува на две децимали секој месец, а последната рата се приспособува. Плаќањата се на крајот на еднакви месечни периоди.
- Период на редовна ануитетна отплата: 12 месеци во сите три случаи
Во првиот распоред нема грејс-период и кредитот трае 12 месеци. Во вториот и третиот распоред има 3 месеци грејс-период плус 12 месеци редовна отплата, што значи вкупен рок од 15 месеци.
Повлечи ја табелата настрана за да ги видиш сите колони.
| Елемент на хипотетичката пресметка | Без грејс (12 мес.) | Грејс со плаќање камата (3 + 12 мес.) | Грејс со капитализација (3 + 12 мес.) |
|---|---|---|---|
| Месечна уплата во месеците 1 до 3 | 2.665,46 ден. | 300,00 ден. | 0,00 ден. |
| Плаќања во грејс-периодот | Нема грејс | 900,00 ден. | 0,00 ден. |
| Главница пред редовната отплата | 30.000,00 ден. | 30.000,00 ден. | 30.909,03 ден. |
| Редовна рата во отплата (11 месеци) | 2.665,46 ден. | 2.665,46 ден. | 2.746,23 ден. |
| Последна рата (12-ти месец од отплатата) | 2.665,51 ден. | 2.665,51 ден. | 2.746,23 ден. |
| Вкупно платена камата | 1.985,57 ден. | 2.885,57 ден. | 2.954,76 ден. |
| Вкупно вратени средства | 31.985,57 ден. | 32.885,57 ден. | 32.954,76 ден. |
Кога ја плаќаш каматата секој месец за време на грејсот (по 300,00 денари во првите три месеци), главницата останува 30.000,00 денари. Потоа плаќаш 11 рати по 2.665,46 денари и последна рата од 2.665,51 денари. За трите месеци одложување на главницата плаќаш точно 900,00 денари повеќе отколку кај кредитот без грејс-период.
Кога во првите три месеци плаќаш 0,00 денари, а според претпоставката каматата се додава на долгот секој месец по стапка од 1%, долгот расте вака: по првиот месец е 30.300,00 денари (камата 300,00 денари), по вториот е 30.603,00 денари (камата 303,00 денари), а на крајот од третиот месец достигнува 30.909,03 денари (камата 306,03 денари).
Потоа тој зголемен износ од 30.909,03 денари се распределува на 12 месечни рати од по 2.746,23 денари (во овој дел каматата изнесува 2.045,73 денари). На крајот, трите месеци без уплата го зголемуваат вкупниот износ за враќање за 969,19 денари во однос на варијантата без грејс-период.
Месечната капитализација е претпоставка во овој пример, не правило за сите кредити. Во реална понуда провери дали каматата се додава на долгот, кога и на која основица се пресметува понатаму.
Дали грејсот е вклучен во вкупниот рок?
Во примерот погоре, 3-месечниот грејс-период беше додаден на 12-те месеци отплата, па договорот траеше вкупно 15 месеци. Провери дали твојата понуда го додава грејсот на рокот или го вклучува во него. „12 месеци со вклучени 3 месеци грејс“ е поинаква пресметка.
Ако вкупниот рок не се продолжи, по истекот на првите 3 месеци ти остануваат само 9 месеци за да ја вратиш целата главница (и припишаната камата, ако има капитализација). За ист износ и иста камата, враќањето во помалку рати го зголемува нивниот износ.
Затоа, кога ги читаш условите и гледаш како да споредиш понуди за кредит, провери дали наведениот рок го вклучува грејс-периодот или редовните рати почнуваат да течат дури откако тој ќе заврши.
Што да побараш во писмената понуда
Пред да потпишеш, побарај го стандардниот информациски лист и нацрт-амортизациониот план. Ако сакаш директна споредба од кредиторот, можеш да го испратиш следново барање:
Почитувани,
Ве молам за писмена пресметка и нацрт-амортизационен план за кредит во износ од [внеси износ] денари во две варијанти: без грејс-период и со грејс-период од [внеси број] месеци.
Ве молам во пресметката јасно да биде наведено:
1. Дали за време на грејс-периодот се пресметува камата и дали таа се плаќа месечно или се додава на главницата;
2. Колкави се сите еднократни и месечни надоместоци и кога достасуваат;
3. Точниот датум и износ на првата уплата во грејс-периодот и на првата редовна рата;
4. Вкупниот број месеци до целосна отплата и вкупниот износ во денари што треба да го платам до крајот на договорот во двете варијанти.
Со почит,
[Име и презиме]
Кога ќе ги добиеш двете табели, спореди го збирот на сите плаќања, заедно со надоместоците што можеби се наведени одделно. Така ќе видиш колку чини одложувањето според двете конкретни понуди.
Ако веќе отплаќаш кредит
Грејс-периодот опишан во овој текст се договара пред исплатата на нов кредит. Ако веќе имаш активен кредит и се соочуваш со намалени приходи или доцнење, не претпоставувај дека имаш право самостојно да прескокнеш рата. Секое неплаќање надвор од договорениот распоред носи ризик од дополнителни трошоци.
Во таква ситуација, пред да достаса следната рата, провери ги опциите за репрограмирање на кредит или писмено договарање нов план на отплата со кредиторот.
Извори и проверка
Проверено на 26 октомври 2026 година. Користени се „Катче за корисници“ на Стопанска банка за термините и страницата на НЛБ Инстант кредит за разликата меѓу камата во грејс и надоместоци. Изворите се наведени во текстот. Не се преземени конкретни понуди или тарифи. Табелата е независно проверен хипотетички пример со претпоставките наведени над неа.