Гледаш во планот за отплата по неколку редовно платени рати и забележуваш дека преостанатиот долг се намалил за помалку отколку што си уплатил вкупно. Тоа создава впечаток дека пресметката не се совпаѓа со твоите уплати.
Амортизациониот план е табела што покажува кога и како секоја уплата го намалува долгот по главница и го покрива трошокот за камата. Читај ги колоните за рата, камата, главница и преостанат долг одделно: во примерот подолу, преостанатиот долг е неотплатената главница. Деловите од ратите што се камата не ја намалуваат главницата.
Овој водич објаснува како се чита план со еднакви месечни ануитети (рати за главница и камата) и фиксна каматна стапка. Кај кредити со променлива стапка, грејс-период или револвинг производи, износите и начинот на отплата можат да се разликуваат од овој модел.
Што значи секоја колона?
Во едукативните материјали за корисници, амортизациониот план се дефинира како преглед на сите месечни ануитети во рокот на отплата (Стопанска банка АД Скопје). Иако секој кредитор користи свој формат на документ, податоците во редовите ја следат истата финансиска логика:
- Датум или ред на доспевање. Покажува за кој месец се однесува ратата и до кога треба да се изврши уплатата.
- Ануитет (месечна рата). Тоа е вкупниот износ што го плаќаш во тој месец за главница и редовна камата.
- Камата. Делот од ратата што се пресметува како цена за користење на преостанатиот долг во изминатиот пресметковен период.
- Главница. Делот од ратата што директно го намалува позајмениот износ.
- Преостанат долг (состојба на главница). Износот на главница што останува за отплата по книжењето на таа рата.
Провери дали колоната за состојба во твојот документ ја покажува главницата пред или по плаќањето на ратата во тој ред. Во нашиот пример состојбата е по уплатата.
Картичка или дозволен минус имаат поинаква динамика на користење и отплата; не ги читај како овој фиксен пример.
Пример: 30.000 денари за шест месеци
Следниот хипотетички пример покажува како се распределува секоја уплата кај краткорочен кредит со фиксни услови.
Претпоставки за пресметката: почетната главница е 30.000,00 денари, рокот на отплата е 6 месеци, а годишната номинална каматна стапка е 12% (пресметана како точно 1% месечно врз преостанатата главница). Нема надоместоци или осигурување. Првата уплата е по еден месец, потоа се плаќа на крајот на секој еднаков месечен период. Каматата се заокружува на две децимали секој месец, а последната рата се приспособува. За реална споредба на понуди со вклучени надоместоци, погледни што е СВК и што вклучува вкупниот трошок.
Првите пет месечни рати изнесуваат по 5.176,45 денари. Последната рата е 5.176,46 денари поради заокружување на децималите, за преостанатиот долг да се затвори точно на 0,00 денари. Вкупно платениот износ за сите шест месеци е 31.058,71 денари, од кои 30.000,00 денари се главница и 1.058,71 денари се вкупна камата. За друг износ или рок користи го калкулаторот за месечна рата. Тој пресметува со полна прецизност, па поради различното заокружување може да има мала разлика со овој пример.
Сите износи во табелата подолу се изразени во денари (МКД).
Повлечи ја табелата настрана за да ги видиш сите колони.
| Месец | Рата | Камата | Главница | Преостанат долг |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 5.176,45 | 300,00 | 4.876,45 | 25.123,55 |
| 2 | 5.176,45 | 251,24 | 4.925,21 | 20.198,34 |
| 3 | 5.176,45 | 201,98 | 4.974,47 | 15.223,87 |
| 4 | 5.176,45 | 152,24 | 5.024,21 | 10.199,66 |
| 5 | 5.176,45 | 102,00 | 5.074,45 | 5.125,21 |
| 6 | 5.176,46 | 51,25 | 5.125,21 | 0,00 |
Зошто главницата се намалува побрзо кон крајот?
Рата 1: главница 4.876,45 ден. + камата 300,00 ден.
Рата 3: главница 4.974,47 ден. + камата 201,98 ден.
Рата 6: главница 5.125,21 ден. + камата 51,25 ден.
Темносина: дел за главница. Килибарна: дел за камата. Должините ги следат уделите во секоја рата од примерот.
Иако месечната рата останува 5.176,45 денари во првите пет месеци, односот меѓу каматата и главницата се менува со секоја уплата. Причината е едноставна: месечната камата од 1% секогаш се пресметува на преостанатиот долг од претходниот месец, а не на почетните 30.000,00 денари.
Во првиот месец користиш цела главница од 30.000,00 денари, па каматата изнесува 300,00 денари. Откако од ратата (5.176,45 денари) ќе се покрие таа камата, за намалување на главницата остануваат 4.876,45 денари, што го спушта долгот на 25.123,55 денари.
До третиот месец, основицата за пресметка пред уплатата е веќе падната на 20.198,34 денари. Поради тоа, каматата во третата рата се намалува на 201,98 денари, а делот што ја намалува главницата расте на 4.974,47 денари.
Во шестиот месец влегуваш со преостанат долг од 5.125,21 денари. Каматата за тој последен месец е 51,25 денари, а речиси целата рата (5.125,21 денари) оди на затворање на главницата.
Дали преостанатата главница е сумата за затворање?
Преостанатиот долг во табелата ја покажува состојбата веднаш по редовната рата на тој датум, но тој број не мора да биде и конечната сума за уплата ако решиш да го исплатиш кредитот предвреме на друг ден во месецот.
Доколку сакаш да го затвориш кредитот пред крајот на рокот, побарај од кредиторот пресметка за предвремена отплата со точен датум на важност. Таа пресметка треба одделно да ги прикаже преостанатата главница, каматата пресметана до датумот за кој ја бараш отплатата и евентуалните трошоци или надоместоци според твојот договор. Постапката и чекорите пред уплата се детално објаснети во водичот за предвремена отплата на кредит.
Кај картичка или дозволен минус, прашај одделно дали е намирен тековниот долг и дали е затворен лимитот. Потврда за уплата и потврда за затворање можат да одговараат на различни прашања.
Пет проверки за твојот план
Кога добиваш нацрт-план пред потпишување договор или кога бараш тековен план за постоечки кредит, спореди ги следните пет точки со твојата понуда и со стандардниот информациски лист:
- Датум на прва рата и број на денови. Ако меѓу исплатата на кредитот и првата рата има повеќе или помалку од еден стандарден месец, првата пресметана камата може да отстапува од останатите редови.
- Вид на каматна стапка. Провери дали стапката е фиксна за целиот период или променлива. Ако е променлива, прашај кои претпоставки ги користи планот и кога добиваш ажуриран распоред.
- Вкупен број на рати. Изброј дали последниот ред во табелата точно одговара на договорениот број на месеци.
- Трошоци надвор од ануитетот. Еднократните провизии, месечните трошоци за одржување или полисите за осигурување може да бидат одделни ставки. Провери дали се вклучени во износот што го читаш како рата.
- Последната рата и заокружувањето. Провери дали последната рата е малку повисока или пониска за да го сведе преостанатиот долг точно на нула.
За конкретниот договор побарај тековен план од кредиторот. НЛБ во одговорите на често поставувани прашања за станбен кредит упатува на калкулаторот за соодветниот кредит или на дополнителни информации во експозитура. За твојот кредит провери го достапниот канал и користи ја пораката подолу.
Почитувани,
Ве молам да ми доставите тековен амортизационен план за кредитна партија број [внеси број на договор/партија] на име [Име и презиме], со состојба на ден [внеси датум].
Ве молам во прегледот да бидат одделно прикажани преостанатата главница, редовната камата, месечниот ануитет и сите дополнителни месечни трошоци ако се пресметуваат покрај ратата.
Со почит,
[Име и презиме]
Извори и проверка
Проверено на 26 октомври 2026 година. Дефиницијата на планот е проверена во „Катче за корисници“ на Стопанска банка, а примерот за барање информации во често поставуваните прашања на НЛБ. Изворите се наведени во текстот. Сите бројки во табелата се од одделно проверена хипотетичка пресметка, а не од банкарска понуда.
За купување дом, пробај го калкулаторот за станбен кредит. Покрај планот за отплата, можеш да ги внесеш учеството и почетните трошоци и да провериш како се менува ратата по фиксниот период.