Кај брзи кредити, каматата не е единствениот можен трошок. За да ја провериш цената, запиши колку пари добиваш, колку вкупно плаќаш и кога ги правиш уплатите. Потоа спореди понуди за ист износ и рок.
Камата, вкупен трошок и СВК: три различни бројки
Номиналната камата е основната стапка по која се пресметува каматата според договорот. Провери дали е месечна или годишна и дали се пресметува на преостанатата главница.
Вкупниот трошок во денари ги опфаќа каматата и применливите надоместоци. Стапката на вкупни трошоци (СВК) ја изразува цената како годишен процент според правилата за пресметка. Не е доволно да ја гледаш изолирано од рокот и вкупната отплата.
За тоа што влегува во стапката и што се проверува одделно, прочитај што е СВК. Во официјалниот образец за преддоговорни информации годишната стапка е означена како СВТ.
Пример за 100.000 денари: како рокот ја менува цената
Ова е илустративна пресметка, не понуда од кредитор. Претпоставките се:
- добиваш 100.000 денари на сметка;
- номиналната камата е фиксна, 12% годишно, односно 1% месечно на преостанатата главница;
- плаќаш 2.000 денари надоместок одделно на почетокот, без да се додаде на долгот;
- ратите се месечни, без други трошоци или доцнење;
- каматата и уплатите се заокружуваат на две децимали, а последната рата го затвора остатокот.
Повлечи ја табелата настрана за да ги видиш сите колони.
| Рок во месеци | Редовна месечна рата, ден. | Последна рата, ден. | Вкупна камата, ден. | Сите рати + 2.000 ден. надоместок |
|---|---|---|---|---|
| 6 | 17.254,84 | 17.254,82 | 3.529,02 | 105.529,02 |
| 12 | 8.884,88 | 8.884,85 | 6.618,53 | 108.618,53 |
| 24 | 4.707,35 | 4.707,29 | 12.976,34 | 114.976,34 |
На 12 месеци, првите 11 рати се 8.884,88 денари, а последната е 8.884,85 денари. Ратите заедно се 106.618,53 денари. Со одделниот надоместок од 2.000 денари, вкупниот одлив е 108.618,53 денари.
Надоместокот не е скриен во месечната рата. Ако само ја помножиш редовната рата со бројот на месеци, ќе ги пропуштиш одделната уплата и корекцијата на последната рата.
Помала рата не значи помал трошок
Во примерот со исти камата и надоместок, подолгиот рок ја намалува ратата, но ја зголемува вкупната камата. Тоа не е „камата на камата“: во овој модел камата се пресметува на преостанатата главница.
Избери рок чија рата можеш да ја издржиш со основните трошоци и резерва. Најкраткиот рок не е корисен ако води до доцнење. Ако споредуваш различни камати или промоции, не пренесувај го заклучокот од оваа табела без нова пресметка.
Пробај свои услови со калкулаторот за месечна рата. Неговиот основен резултат е ориентир; одделните надоместоци треба да ги додадеш во споредбата.
Како се плаќа провизијата?
Истиот процент може да има различен ефект според тоа кога се наплатува.
Повлечи ја табелата настрана за да ги видиш сите колони.
| Начин | Пример со 100.000 денари и 2.000 денари провизија |
|---|---|
| Одделно при земање | Добиваш 100.000 и плаќаш 2.000 одделно, како во табелата погоре |
| Задржана при исплата | Добиваш 98.000 за користење; провери на која главница се пресметува отплатата |
| Додадена на долгот | Може да отплаќаш 102.000 како почетен долг; побарај нов план и пресметка на каматата |
Не мешај ги овие три сценарија во една пресметка. Повеќе примери има во провизија за одобрување кредит.
Кои други плаќања да ги провериш
Побарај писмен список, без да претпоставуваш дека секоја понуда ги содржи сите ставки:
- трошок за обработка или исплата;
- периодичен надоместок, ако постои;
- осигурување или дополнителна услуга, со објаснување дали е задолжителна;
- трошоци при предвремена отплата;
- затезна камата и други применливи трошоци при доцнење.
Одделен пример: надоместок од 200 денари секој месец за 24 месеци додава 4.800 денари. Ова е измислен износ за да се види ефектот на повторлив трошок, не просечна пазарна тарифа.
Не претпоставувај дека има неколку „бесплатни“ дена по рокот. Грејс-периодот е договорен услов и не е автоматско ослободување од последици при задоцнета рата.
Како да ја провериш понудата пред потпис
- Побарај ги стандардните преддоговорни информации и планот за отплата.
- Запиши го нето-износот што ќе го добиеш и сите уплати со датумите.
- Собери ги ратите и одделните трошоци, без двојно броење на ист надоместок.
- Спореди ја СВК заедно со износот, рокот и вкупната отплата.
- Побарај објаснување ако пресметката не се совпаѓа со документите.
За две конкретни понуди користи го водичот за споредба. Ако понудата вели 0% камата, провери ги и условите за прв кредит без камата.
Прашања за цената
Дали пониска СВК е доволна за избор?
Не сама по себе. Потребни се споредлив износ и рок, вкупната отплата и проверка дали ратите се издржливи. Провери ги и трошоците што не се дел од редовната пресметка.
Колку чини доцнење?
Зависи од доспеаниот износ, периодот и применливите договорни и законски правила. Побарај од кредиторот пресметка со одделни ставки. Не користи универзален износ или процент од пример како да важи за твојот договор.
Може ли да ја пресметам точната цена само од рекламата?
Не ако недостигаат надоместоци, датуми или начин на исплата. Рекламниот процент е почеток за прашања, а писмените услови се основата за споредба.